Stanowisko wskazuje jednoznacznie, że dziedzictwo rolniczej „Solidarności” stanowi ważny element tożsamości zarówno wspólnoty powiatu otwockiego, jak i całego narodu. Rada wyraziła również poparcie dla inicjatyw mających na celu trwałe upamiętnienie tego dorobku w przestrzeni publicznej oraz zobowiązała się do jego dalszego popularyzowania, m.in. poprzez działania edukacyjne i symboliczne.
W Sesji wzięli udział również lokalni działacze NSZZ RI „Solidarność” Józef Broniszewski i Kazimierz Nowak, którzy otrzymali listy gratulacyjne z rąk Starosty Otwockiego Tomasza Laskusa i Przewodniczącej Rady Powiatu Otwockiego Grażyny Kilbach.
45 lat NSZZ RI „Solidarność” – dziedzictwo, które ukształtowało polską wieś
Rok 2026 to szczególny moment w historii Polski – przypada 45. rocznica powstania NSZZ Rolników Indywidualnych „Solidarność”. To nie tylko jubileusz związku zawodowego, lecz przede wszystkim okazja do przypomnienia fenomenu oddolnego ruchu społecznego, który odegrał kluczową rolę w przemianach ustrojowych i ukształtował współczesną tożsamość polskiej wsi, także na Mazowszu i w powiecie otwockim.
Geneza ruchu – opór zakorzeniony w ziemi
Korzenie rolniczej „Solidarności” sięgają doświadczeń powojennych, w tym sprzeciwu wobec kolektywizacji. Jednak przełom nastąpił w drugiej połowie lat 70. XX wieku.
Bezpośrednim impulsem do protestów była ustawa emerytalna z 1977 r., którą rolnicy odebrali jako próbę ograniczenia własności prywatnej. W odpowiedzi aż 240 tysięcy gospodarzy odmówiło opłacania składek. W 1978 roku zaczęły powstawać Komitety Samoobrony Chłopskiej – pierwsze jawne struktury opozycyjne na wsi.
Istotną rolę odegrało wsparcie środowisk opozycyjnych z miast, zwłaszcza Komitetu Obrony Robotników. Ważnymi ośrodkami niezależnej działalności stały się również parafie, m.in. w Zbroszy Dużej, gdzie tworzono przestrzeń dla organizowania się rolników.
Walka o uznanie – lata 1980–1981
Po wydarzeniach sierpnia 1980 r. rolnicy przystąpili do budowy własnej reprezentacji. Proces ten był jednak skomplikowany – ruch podzielony był na kilka nurtów organizacyjnych.
Przełomem okazały się strajki w Ustrzykach Dolnych i Rzeszowie na przełomie 1980 i 1981 roku. Rolnicy domagali się prawa do zrzeszania i ochrony własności ziemi. Podpisane porozumienia stały się fundamentem dalszych działań.
Kluczowym momentem były wydarzenia bydgoskie z marca 1981 r., które wywołały ogólnopolskie oburzenie. W ich następstwie władze zgodziły się na legalizację związku. 12 maja 1981 r. NSZZ RI „Solidarność” został oficjalnie zarejestrowany.
„Żywią i Bronią” – działalność i represje
Związek odwoływał się do tradycji narodowych, przyjmując hasło „Żywią i Bronią”. Jego działalność została brutalnie przerwana wraz z wprowadzeniem stanu wojennego w grudniu 1981 r.
Działacze byli internowani, a struktury związku zeszły do podziemia. Powstał m.in. Ogólnopolski Komitet Oporu Rolników, który organizował bierny opór wobec władz.
Symbolem walki i poświęcenia stał się Piotr Bartoszcze – działacz zamordowany w 1984 roku. Jego śmierć do dziś pozostaje jednym z najbardziej tragicznych wydarzeń w historii ruchu.
Powiat otwocki – lokalny wymiar historii
Dziedzictwo rolniczej „Solidarności” jest silnie obecne także na poziomie lokalnym.
W Karczewie, w kościele św. Wita, znajduje się tablica upamiętniająca działalność związku, będąca wyrazem sprzeciwu wobec systemu komunistycznego i symbolem przywiązania do wartości wolności i pracy na roli.
W Wiązownie, już po 1989 roku, powstało pismo „Powiązania”, tworzone przez lokalnych działaczy i rolników, które stało się forum dyskusji o nowej rzeczywistości samorządowej.
W Otwocku tradycje te są kontynuowane przez struktury związkowe i organizacje społeczne, które podtrzymują pamięć o rolniczym ruchu solidarnościowym.
Od 1989 roku do dziś – ciągłość misji
Rok 1989 przyniósł rolniczej „Solidarności” realny wpływ na życie polityczne. Przedstawiciele związku weszli do parlamentu, reprezentując interesy polskiej wsi.
W okresie transformacji ustrojowej związek wspierał reformy, jednocześnie mierząc się z wyzwaniami społecznymi, jakie one przyniosły.
Obecnie organizacja nadal aktywnie działa, podejmując tematy kluczowe dla rolnictwa – od polityki rolnej Unii Europejskiej po kwestie związane z rynkiem i bezpieczeństwem żywnościowym.
Dziedzictwo, które zobowiązuje
Rolnicza „Solidarność” to nie tylko historia – to żywy element tożsamości lokalnej i narodowej. Jej dorobek stanowi fundament wartości takich jak wolność, solidarność społeczna i poszanowanie własności.
Obchody 45-lecia powstania związku to nie tylko okazja do upamiętnienia wydarzeń i bohaterów, ale także do refleksji nad współczesnymi wyzwaniami stojącymi przed polską wsią.
Hasło „Żywią i Bronią” pozostaje aktualne – jako przypomnienie, że troska o ziemię, wspólnotę i suwerenność to zadanie, które nie traci na znaczeniu.
XXIX Sesja Rady Powiatu Otwockiego - 23 kwietnia 2026 r.
